Nhà giả kim Iris Van Herpen – Người kết hợp thủ công cao cấp với công nghệ hiện đại

Ngày đăng: 12/04/22

Nhà thiết kế người Hà Lan Iris van Herpen, người sử dụng công nghệ tiên tiến để tạo nên những bộ sưu tập thơ mộng lấy cảm hứng từ độ sâu của đại dương cho đến hệ mặt trời của thế giới mà chúng ta đang sống.

Xưởng may của Iris van Herpen nằm cạnh Ga Centraal của Amsterdam nhìn ra sông IJ và nép mình trong một tòa nhà không có gì đẹp đẽ. Trong nổi tiếng của nhà thiết kế, mà giờ đây danh tiếng đã vượt quá toàn cầu, không có chiếc máy in công nghiệp nào, chỉ có tiếng trò chuyện lặng lẽ của hai người trợ lý đang cẩn thận dán những mảnh silicone với hình dạng dấu phẩy lên vải tuyn.

Thiết kế Iris Van Herpen

Những tháng ngay sau buổi biểu diễn thường là khoảng thời gian yên tĩnh nhất đối với Van Herpen, cô đã đi nghỉ ở Laomera ở Tenerife để nạp năng lượng. Mặc một chiếc áo thun mohair và quần jean đen, cô để mặt mộc chỉ kẻ mắt. Cô ấy xinh đẹp đến kinh ngạc, giống như những chiếc váy cô thiết kế.

Cô là đại diện của sự đổi mới trong thời trang. Chỉ trong hơn một thập kỷ gần đây, nhà thiết kế người Hà Lan đã trở nên nổi tiếng với việc kết hợp thời trang cao cấp với những thử nghiệm cũng như tạo nên các sản phẩm thời trang phi truyền thống. Nhiều người đam mê thời trang sẽ thấy những tác phẩm của cô được trưng bày trong các viện bảo tàng hoặc được mặc bởi các nghệ sĩ lập dị như Bjork và Tilda Swinton.

Tilda Swinton in Shift Souls
Tilda Swinton trong BST Shift Souls, Iris Van Herpen

Tuy nhiên, rất ít người thực sự biết điều gì đã tạo nên những thiết kế tuyệt vời của cô, một phần vì cô cố tình hoạt động bên ngoài, trưng bày các bộ sưu tập của mình ở Paris trong các tuần lễ thời trang cao cấp, nhưng lại sống và làm việc ở Amsterdam.

Người mở rộng những khả năng ra ngoài biên giới

Van Herpen nói với giọng nhẹ nhàng: “Tôi nghĩ có rất nhiều điều bí ẩn đằng sau những tác phẩm của tôi. Trên thực tế, 80% trong số chúng được làm bằng tay và phần còn lại bằng máy in 3D. Tôi coi cả bàn tay và máy móc là những công cụ có ưu điểm và hạn chế, nhưng điều đó kết hợp với nhau có thể mở rộng khả năng của nghề thủ công ”.

Những công cụ này đã tạo ra những chiếc váy kỳ lạ đáng kinh ngạc. Những chiếc áo dài giống bộ xương thủy sinh cuộn tròn quanh cơ thể như những chiếc xúc tu, những chiếc váy plissé sóng âm rung động rung rinh theo từng nhịp thở và những chiếc áo choàng bằng bong bóng thủy tinh lơ lửng. Để đạt được những hiệu ứng này, Van Herpen đã phải vượt ra ngoài lĩnh vực khâu may truyền thống mà chúng ta được biết.

Seijaku | Collections | Iris van Herpen
Chiếc váy “cymatic”, Iris van Herpen

Trong công việc của mình, cô đã đi tiên phong trong việc sử dụng hàn siêu âm, sử dụng các dao động âm thanh trong âm thanh có cường độ cao để sắp xếp lại và kết nối các phân tử. Các mảnh khác được tạo ra bằng cách trộn bột từ tính với silicone lỏng để tạo thành hình 3D khi chúng khô. Khả năng biến đổi bản chất của các loại vải – hoặc hoàn toàn tạo ra những loại vải mới – đã khiến nhiều nhà quan sát ví công việc của cô như thuật giả kim.

Mặc dù cô thích khám phá công nghệ, các đối tượng mà cô cố gắng nắm bắt bằng trang phục của mình thường là phù du, lý thuyết hoặc bản chất của cảm xúc. Điển hình là chiếc váy “cymatic” sử dụng kỹ thuật rung vừa mang tính tương lai vừa dựa trên các tài liệu tham khảo lịch sử, trong trường hợp này gợi nhớ đến chuông đồng của Trung Quốc.

Ví dụ, cô cũng đã cố gắng để giữ nước ở nhiều dạng khác nhau, đúc một vòng tia nước đông lạnh xung quanh một chiếc váy trong bộ sưu tập ready to wear vào mùa Xuân 2011 có tên là Pha lê, hoặc bình luận về thời đại kỹ thuật số bằng cách tạo ra những chiếc váy có đường nứt tối và rỗng trong bộ sưu tập thời trang cao cấp năm 2011 Escapism. Không có gì lạ khi cô ấy coi Leonardo da Vinci như một hình mẫu— “nhà thiết kế” là một từ quá hẹp để mô tả về cô. 

Iris van Herpen Spring 2011 Couture Collection | Vogue
Một chiếc váy trong BST Escapism, Iris Van Herpen

“Những ý tưởng trong đầu tôi luôn nằm ngoài thực tế, nhưng đó cũng chính là điều thúc đẩy tôi,” cô nói. “Đó là cách tôi bắt đầu đi sâu vào nghiên cứu và khoa học, bởi vì tôi muốn hiểu các chất liệu mà tôi đang làm việc”.

Cộng đồng phối hợp

Khi buổi sáng trôi qua, một cơn mưa không ngớt đập ngang cửa sổ. Van Herpen cho biết ngày hôm đó cô đã đi bộ 30 phút từ nhà đến xưởng may, như mọi khi, dù mưa hay nắng. 

Khi Van Herpen đến nơi, một sự yêu quý được thể hiện bởi các nhân viên và bà chủ nhà cũng đi xuống chiếc cầu thang hẹp để bày tỏ tình yêu và sự ngưỡng mộ đối với nhà thiết kế. Nhóm của cô, một nhóm trẻ đến từ khắp châu Âu, được hỗ trợ bởi những bạn thực tập sinh, tất cả đều nói về người thầy của họ một cách trìu mến.

Playful Paris: Escapism into Creative Couture - Voir Fashion
Thiết kế trong BST Escapism của Iris van Herpen

Van Herpen nói: “Tôi thích chia sẻ những ý tưởng và thúc đẩy một môi trường hợp tác. Nhờ công nghệ, tôi cũng thấy những sinh viên thời trang mới này có ý thức hơn về thế giới và các ngành học khác so với tôi. Giờ đây, chúng đang tìm hiểu về các tài liệu trồng trọt ở trường, điều mà tôi thấy thật tuyệt vời ”.

Sức mạnh của khiêu vũ

Van Herpen sinh ra tại một ngôi làng nhỏ bên ngoài Amsterdam, với ông bố bà mẹ đã đổi tivi và máy tính để theo đuổi sáng tạo. Cô nói: “Mẹ tôi là giáo viên dạy khiêu vũ và tôi cũng sẽ học violin hoặc vẽ tranh trong thời gian rảnh rỗi. Sự giáo dục của tôi đã cho tôi sự tự tin trong việc thể hiện bản thân một cách sáng tạo.” Lần đầu tiên cô khám phá ra thời trang trên căn gác xép của bà mình, nơi cô khai quật được một kho tàng trang phục kéo dài hàng thập kỷ.

Iris van Herpen Spring 2019 Couture Collection | Vogue
BST mùa Xuân 2019 của Iris Van Herpen

Cho đến năm 12 tuổi, cô đã mơ ước trở thành một vũ công ba lê cổ điển. “Tôi nghĩ rằng khiêu vũ có một sức mạnh biến đổi thực sự thu hút tôi,” cô giải thích. “Cho đến hôm nay, trong mỗi tác phẩm, tôi tìm kiếm chuyển động, biểu hiện cảm xúc và sự sống động đó”. Khi chúng tôi mặc đồ cho một người mẫu theo một trong những sáng tạo của cô, người mẫu này trông như một nàng tiên cá với những đường gân nổi khắp cơ thể. Van Herpen tỏ ra thích thú, bày tỏ niềm vui khi nhìn thấy tác phẩm lưu trữ này từ bộ sưu tập mùa thu năm 2011 của cô— được mượn từ một bảo tàng cho dịp này — sống động trở lại: “Thật tuyệt khi nó sống lại”.

Khởi nguồn sáng tạo

Sau khi tốt nghiệp Học viện Nghệ thuật & Thiết kế ArtEZ ở Arnhem, cô đã nhanh chóng được nhà thiết kế nổi tiếng, thách thức sự sáng tạo Alexander McQueen tuyển dụng vào năm 2005 làm thực tập sinh. Trải nghiệm này ở London rất bận rộn và nghiêm ngặt, nhưng cũng mở rộng tầm mắt. Từng là một sinh viên được kỳ vọng sẽ tự mình sản xuất toàn bộ bộ sưu tập, cô đã rất ngạc nhiên trước số lượng bàn tay chạm vào từng sản phẩm tại McQueen, và ngạc nhiên trước sự phức tạp trong nghề thủ công. Cũng chính tại đó, cô đã nghĩ về thương hiệu của chính mình. “Tôi là một người rất tò mò, tôi có những ý tưởng về các thí nghiệm mà tôi muốn thử mỗi ngày,” cô nói. “Nhưng tại McQueen, tôi đã phải xếp chúng lại trong bốn năm. Tôi có thôi thúc muốn được độc lập và sáng tạo cho chính mình. ”

Thiết kế trong BST Sensory Seas 2020, Iris Van Herpen

Khi cô thành lập nhãn hiệu của mình vào năm 2007, tính bền vững, mặc dù đã là một chủ đề được thảo luận trong thời trang, nhưng không có tính cấp thiết như ngày nay và do đó không phải là thứ mà cô đưa vào thương hiệu của mình một cách có ý thức. Tuy nhiên, khi nhìn lại, quyết định tạo ra các vật liệu sáng tạo đã khiến cô trở thành một phần của nó. “Thời trang cao cấp đã mang những ý nghĩa khác nhau trong vài thế kỷ qua và ngày nay, tôi nghĩ, nó nên là một phòng thí nghiệm để tạo ra các kỹ thuật và chất liệu để không chỉ hoàn thiện thời trang ở dạng hiếm nhất mà còn giúp giảm thiểu tác động đến môi trường của chúng ta.”

Trong những thập kỷ tới, điều này có thể tự biểu hiện dưới dạng in 4D, một bước tiến của in 3D, theo đó một mảnh ren, chẳng hạn, có thể được mã hóa để thay đổi theo thời gian, cho dù dưới tác động của nhiệt, nước hay thậm chí là chuyển động của bản thân cơ thể. Hãy tưởng tượng một chiếc áo khoác có thể thích ứng với nhiệt độ mỗi ngày, nghĩa là chúng ta chỉ cần một chiếc thay vì năm chiếc. Cô nói: “Chúng ta đã biết rằng bản thân cần ít quần áo hơn, nhưng thuyết phục mọi người muốn ít quần áo hơn là một điều hoàn toàn khác”.

Vượt qua ranh giới 

Qua nhiều năm, công việc của Van Herpen cũng được xác định bởi tinh thần hợp tác của cô, và cô tiếp tục tìm thấy “ma thuật” khi gặp gỡ mọi người, đặc biệt là trong các dự án liên quan đến niềm đam mê khiêu vũ của cô, như tạo trang phục cho các tác phẩm của biên đạo múa Benjamin Millipied và Sasha Waltz. “Khi một bộ trang phục truyền cảm hứng cho một vũ công, dù là về mặt cảm xúc hay chức năng, đó là khi tôi cảm thấy thời trang và khiêu vũ hòa quyện vào nhau và đó là một khoảnh khắc thực sự kỳ diệu.”

Thật vậy, khi người mẫu của chúng tôi quàng tay qua đèn chùm và đung đưa cơ thể qua lại, cô ấy dường như được khuyến khích khiêu vũ, chiếc váy khiến cánh tay cô như một chiếc vây đuôi. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi đó, thời trang và khiêu vũ đã hòa quyện vào nhau.

Chiếc váy Hydromedusa từ BST Sensory Seas 2020, Iris Van Herpen

Trong thập kỷ qua, các cộng tác viên của Van Herpen đã phát triển bao gồm toàn bộ các tổ chức như CERN – nơi mà khả năng của máy gia tốc hạt lớn bằng lực từ trường đã truyền cảm hứng cho những thiết kế của cô trong bộ sưu tập mùa xuân 2015, Magnetic Motion – cũng như với những tài năng khác như Kiến trúc sư người Canada Philip Beesley. Beesley đã xem bộ sưu tập Hybrid Holism của Van Herpen được lấy cảm hứng từ nghệ thuật sắp đặt nhập vai của ông và quyết định đến thăm cô. Nó giống như một cuộc gặp gỡ của những người bạn cũ.

Beesley nói: “Với tốc độ nhanh chóng vẫn khiến tôi kinh ngạc, chúng tôi đã hình thành một ngôn ngữ chung. Vẻ đẹp và sự nhạy cảm của thời trang cao cấp của cô ấy phản ánh vẻ đẹp từ bên trong cho đến ngoài không gian. Và ngay cả với một thứ gì đó trống rỗng hoặc lạnh lẽo như không gian, trong tay cô ấy, nó có thể được tạo thành một thứ với năng lượng rực rỡ.”

Những hình dung về tương lai

Bộ sưu tập Sensory Seas của cô là một ví dụ tuyệt vời. Van Herpen cho biết cô đã lặn xuống biển trong tâm trí và nổi lên với những chiếc váy giống như những xúc tu của sứa. “Nó cũng được lấy cảm hứng một phần từ các bức vẽ của Santiago Ramón y Cajal, một nhà khoa học từ những năm 1800, người đã minh họa hệ thống thần kinh của chúng ta” cô nói thêm. “Tôi yêu thích ý tưởng kết nối thế giới cảm xúc bên trong chúng ta với các hình dạng giống như đại dương (ví dụ như con sứa), tạo ra sự va chạm tuyệt đẹp này.” Dường như không có ý tưởng hoặc lĩnh vực nào quá xa vời để cô chuyển thành trang phục.

Những thiết kế tỉ mỉ, sáng tạo của Iris Van Herpen

Sau khi khai thác tâm trí của các nghệ sĩ, kiến ​​trúc sư và nhà khoa học, lĩnh vực nào cô ấy quan tâm nhất tiếp theo? Câu hỏi được đặt ra. Van Herpen suy nghĩ câu hỏi trong một phút dài, mái tóc vàng hất qua một bên vai khi cô nhìn chằm chằm vào những con ma-nơ-canh từ xa – không hoàn toàn vào trang phục, mà là vào khoảng trống ở giữa, tìm kiếm từ ngữ.

“Triết học” cuối cùng cô nói. “Tôi chưa bao giờ gặp gỡ với các nhà triết học và chứng kiến ​​cách các nhà khoa học tại CERN mở mang đầu óc tôi, tôi nghĩ một nhà triết học cũng sẽ làm như vậy. Tôi thích cách, giống như khoa học, triết học đặt ra nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời.”

Chiếc váy rắn trong BST Mùa Xuân 2011 của Iris van Herpen

Có thể thấy rõ rằng tác động lớn nhất của Van Herpen không nằm ở sự khéo léo về công nghệ hay thậm chí là tài năng sáng tạo, mà ở sự cởi mở đối với những góc nhìn khác nhau, thái độ tò mò và sự phấn khích trước những điều chưa biết, trong khi người khác chỉ thấy sợ hãi và nghi ngờ. Vào thời điểm mà các biên giới đang đóng lại ở một sự kiện nhỏ nhất, và sự nghi ngờ phủ bóng lên các xã hội, có lẽ hữu ích hơn bao giờ hết khi tìm đến Van Herpen không chỉ để tìm kiếm những bộ váy đẹp mà còn để có một góc nhìn nhỏ. Beesley nói: “Không ngừng tìm tòi và sáng tạo, cô chỉ cho tôi cách để trở nên lạc quan. Và sức sống tuyệt đối trong các thiết kế của cô ấy khuyến khích tôi mơ về tương lai mới với đầy hy vọng.”

 Thực hiện: Nhi Nguyễn

Please follow and like us:

Bình luận